معرفی پرتو الکترونی

تابش‌هایی که در صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرند، شامل گاما، الکترون و ایکس هستند. انرژی منتقل شده بوسیله این پرتوها، الکترون‌ها و اتم‌ها را از مولکول‌ها جدا کرده و آنها را به یون تبدیل می‌کنند و در نتیجه موجب تغییرات فیزیکی یا شیمیایی در مواد می‌شوند. از مهم‌ترین تغییرات ایجاد شده می‌توان به کاهش وزن مولکولی یا پلیمریزاسیون/ایجاد پیوند عرضی در پلیمرها و همچنین کاهش بار میکروبی و استریل شدن مواد مختلف غذایی و بهداشتی اشاره کرد. در شتاب دهنده الکترونی، باریکه الکترون توسط یک تفنگ الکترونی تولید می‌شود و الکترون‌ها پس از عبور از میدان الکتریکی شتاب گرفته تا به انرژی مورد نظر برسند. سپس این بیم بر روی هدف مورد نظر تابیده می‌شود. در مجتمع پژوهشی ایران مرکزی از شتاب دهنده رودترون برای تولید باریکه الکترونی استفاده می‌شود. این شتاب دهنده قادر است باریکه الکترونی و اشعه ایکس تا انرژی ۱۰MeV  را تولید کند. اختلاف عمده پرتو گاما و الکترون در قدرت نفوذ آن‌ها در ماده می‌باشد به صورتی که پرتو گاما دارای قدرت نفوذ زیادی می‌باشد در حالیکه نفوذ الکترون بستگی به انرژی الکترون‌های شتاب داده شده دارد. از سوی دیگر با استفاده از شتابدهنده الکترون، پرتودهی مواد بسیار سریع‌تر از اشعه گاما انجام می‌شود.
از مهمترین کاربردهای پرتو الکترونی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
•    کاهش بار میکروبی و سترون‌سازی مواد غذایی
•    سترون‌سازی مواد و ابزارهای بهداشتی و پزشکی
•    شبکه‌ای نمودن پلیمرها برای تولید محصولات مختلف
•    کاهش وزن مولکولی پلیمرها برای استفاده در صنایع مختلف
از مهمترین مزایای استفاده از روش پرتودهی برای فرآوری محصولات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
o    به دلیل نرخ بالای دز در پرتودهی الکترون، تخریب مواد حین فرآیند سترون‌سازی کمتر انجام می‌شود؛
o    سریع‌ترین و قابل انعطاف‌ترین تکنیک سترون‌سازی است؛
o    محصولات به همان صورت بسته‌بندی نهایی قابل پرتودهی هستند؛
o    به سرعت تأثیرگذار بوده و محصولات بلا فاصله قابل استفاده هستند؛
o    انجام واکنش‌های شیمیایی خیلی سریع بوده و زمان بر نمی‌باشد؛
o    برای انجام واکنش‌های شیمیایی مانند ایجاد پیوند عرضی بین پلیمرها، نیازی به استفاده از واکنشگرهای شیمیایی نیست؛
o    برای انجام واکنش‌های شیمیایی مانند ایجاد پیوند عرضی بین پلیمرها نیازی به استفاده از حلال‌های آلی نیست؛
o    در مقایسه با بسیاری از روش‌های دیگر انجام واکنش‌های شیمیایی، ایمن و دوستدار طبیعت است.